अमृत स्नान दिनदर्शिका 2027

अमृत स्नान तारखा

शाही स्नानापासून अमृत स्नानापर्यंत

एक अलीकडील परंपरागत बदल असा की, शाही स्नान या शब्दाऐवजी अलीकडे "अमृत स्नान" हा शब्द शासकीय पातळीवर वापरला जाऊ लागला आहे. प्रयागराजच्या 2025 च्या महाकुंभापासून हा शब्द प्रचलित झाला असे दिसते, आणि महाराष्ट्र शासनाने नाशिकच्या सिंहस्थाच्या घोषणांतही हाच शब्द वापरला आहे.

अमृतस्नानांची ग्रहस्थिती

पहिले अमृतस्नान, 2 ऑगस्ट 2027 (सोमवार). त्या दिवशी आषाढ अमावास्या आहे, जी सोमवारी आली म्हणून "सोमवती अमावास्या" म्हणून ओळखली जाते. परंपरेत सोमवती अमावास्येला स्नान, दान आणि पितृकर्माला विशेष महत्त्व दिले जाते. येथे केलेल्या गणितानुसार त्या सकाळी सूर्य आणि चंद्र कर्क राशीत आहेत, चंद्र पुष्य नक्षत्रात आहे, आणि गुरू आधीच 26 जूनपासून सिंह राशीत आहे. अमावास्येची तिथी 1 ऑगस्टच्या संध्याकाळपासून 2 ऑगस्टच्या दुपारपर्यंत चालते, म्हणजे संपूर्ण पहाट आणि सकाळ अमावास्येत येते. अशा रीतीने आषाढातील सिंहस्थ प्रवेशानंतरचा हा पहिला पर्वकाळ ठरतो.

दुसरे अमृतस्नान, 31 ऑगस्ट 2027 (मंगळवार). शासनाने याला "महाकुंभ स्नान" असेही संबोधले आहे, आणि गणितानुसार त्याचे कारण स्पष्ट दिसते. श्रावण अमावास्येच्या दिवशी सूर्य सिंह राशीत सुमारे तेरा अंशांवर आहे, चंद्र मघा नक्षत्रात म्हणजे सिंह राशीत आहे, आणि गुरू सिंह राशीतच आहे. म्हणजे सूर्य, चंद्र आणि गुरू हे तिन्ही सिंह राशीत एकत्र येतात. नाशिक कुंभासाठी सांगितलेला सर्वात आदर्श योग हाच असतो. अमावास्येची तिथी त्या दिवशी पहाटे सुमारे अडीच वाजता सुरू होऊन रात्री सुमारे सव्वाअकराला संपते, म्हणजे संपूर्ण दिवस अमावास्या आहे. त्यामुळे हा दिवस सर्वाधिक पुण्यप्रद मानला जाणे साहजिक आहे.

तिसरे अमृतस्नान, 11 आणि 12 सप्टेंबर 2027. हा भाद्रपद शुद्ध एकादशी आणि द्वादशीचा काळ आहे. 11 सप्टेंबरला (शनिवार) एकादशी तिथी असून ती संध्याकाळी उशिरा संपते, तर 12 सप्टेंबरला (रविवार) द्वादशी आहे. भाद्रपद शुद्ध एकादशीला वैष्णव परंपरेत परिवर्तिनी किंवा पद्मा एकादशी म्हणतात, आणि द्वादशीला वामन द्वादशी. त्यामुळे वैष्णव साधू रामतीर्थात 11 तारखेला आणि शैव साधू कुशावर्तात 12 तारखेला स्नान करतात, अशी योजना आहे. या दोन्ही दिवशी सूर्य सिंह राशीतच आहे (सुमारे 24 अंश), गुरू सिंहेत आहे, आणि चंद्र धनू व मकर राशीत फिरत आहे.

लक्षात घ्यावे की येथे दिलेले तपशील पंचांगाच्या गणितावर आधारित आहेत; अंतिम घोषणा पुरोहित संघ, आखाडा परिषद आणि शासन करतात, आणि त्यातील कोणताही फरक अधिकृत मानावा.

यात्रेचे नियोजन करा

सिंहस्थ हा दीर्घ काळ चालणारा उत्सव असून त्यात फक्त अमृत स्नानांचेच नव्हे, तर इतरही अनेक शुभ दिवस येतात. कमी गर्दीचा दिवस निवडला, तर दर्शन अधिक शांतपणे होते आणि स्नान अधिक सुरक्षित होते.

• अमृत स्नानाच्या दिवशी सर्वाधिक गर्दी असते, आणि हे दिवस भर पावसाळ्यात येतात. गर्दी आणि वाहतुकीच्या परिस्थितीविषयी अधिकृत पाने आणि बातम्यांमधून सतत माहिती घेत राहा.
• तुम्ही ज्येष्ठ असाल, दिव्यांग असाल, आजारी असाल, गर्भवती असाल किंवा लहान मुलांसोबत प्रवास करत असाल, तर अमृत स्नानाचे दिवस टाळा.